Náo Khẩu Ca Âm là địa danh xưa ở tỉnh An Giang, gắn liền với lịch sử kinh Vĩnh Tế. Các thư tịch triều Nguyễn cho biết, Náo Khẩu là vùng đầm lầy úng nước, hình bầu dục, nằm cạnh núi Ca Âm. Khi đào kinh Vĩnh Tế (1819 - 1824), đường kinh đi qua Náo Khẩu, nên đoạn nầy không cần đào. Hiện nay, trên thực địa không còn dấu tích nào của Náo Khẩu, vì nó đã trở thành một phần của kinh Vĩnh Tế. Chính vì thế, trước nay có không ít nhà nghiên cứu cố gắng tìm kiếm vị trí của Náo Khẩu Ca Âm, nhưng chưa thể xác định chính xác. 

>> Đọc tiếp...

Thờ cúng Ông Địa - Thần Tài là tập tục có xuất xứ từ Nam Bộ, về sau ảnh hưởng lan tỏa đến các vùng miền khác và phổ biến khắp Việt Nam. Ông Địa được xem là vị thần trông coi khu đất nơi ngôi nhà của gia chủ đang tọa lạc. Thần Tài dược xem là vị thần phò hộ tài lộc và may mắn trong làm ăn mua bán. Hai vị thần thường được thờ chung trong một tran thờ đặt trên nền nhà, bên trong có hai pho tượng. Tượng Ông Địa là cụ già mập mạp, bụng phệ, miệng vui cười, mặc trang phục bình dân và để hở ngực, đầu vấn khăn. Tượng Thần Tài là cụ già râu dài và bạc, mặc quan phục nghiêm trang, đầu đội mão, tay cầm thỏi vàng. Quá trình hình thành và biến đổi của tín ngưỡng nầy khá phức tạp, liên quan đến quá trình giao lưu và tiếp biến văn hóa Việt - Hoa ở Nam Bộ.

>> Đọc tiếp...

1. Lời mở

Văn nghệ dân gian là các giá trị văn hóa, văn học, nghệ thuật do dân gian sáng tạo. Tuy nhiên bài viết nầy, chúng tôi tiếp cận văn nghệ dân gian theo cách hiểu là chuyên ngành sưu tầm, nghiên cứu về văn hóa, văn học, nghệ thuật dân gian. Ở An Giang, lãnh vực nầy phát triển từ khá sớm và tương đối mạnh. Song, trước nay khi nói về nền văn học nghệ thuật địa phương, văn nghệ dân gian dường như vẫn ít được chú ý, ít có các nghiên cứu về hoạt động nầy, tác giả, tác phẩm, thành tựu, đóng góp… Mặt khác, văn nghệ dân gian có tính kế thừa, khi nghiên cứu về lãnh vực nầy cần đặt trong cái nhìn tổng quát quá trình phát triển qua nhiều thế hệ. Do đó, khi tìm hiểu về chuyên ngành văn nghệ dân gian ở An Giang, chúng tôi đặt nó trong bối cảnh từ thế kỷ XX đến nay.

>> Đọc tiếp...

Vào ngày rằm tháng Giêng, hàng ngàn người dân địa phương và du khách các nơi đã hào hứng tham dự lễ Cầu an Thượng nguơn [1] của miếu Âm Nhơn dưới chân núi Sam. Đây là nghi lễ có bề dầy lịch sử hàng trăm năm, thể hiện tinh thần chia sẻ và tưởng nhớ những người không may nằm xuống trong công cuộc chinh phục đất phương Nam, đồng thời phản ánh sự giao thoa văn hóa giữa các tộc người cộng cư trên vùng biên địa Châu Đốc.

>> Đọc tiếp...

1. Mở đầu

Trong các hình thái tín ngưỡng mang tính cộng đồng của tộc người Hoa ở Nam Bộ nói chung và thành phố Châu Đốc (tỉnh An Giang) nói riêng, thờ cúng Quan Công được xem là nổi bật hơn cả. Quan Công tên thật Quan Vũ, tự Vân Trường, là danh tướng thời Tam Quốc ở Trung Quốc. Thời trẻ, ông cùng Lưu Bị và Trương Phi kết nghĩa anh em, sau đó theo phò Lưu Bị trong việc dựng nghiệp nhà Thục Hán. Ông có tài thao lược, lập được nhiều công lớn, nổi tiếng với đức tánh trung nghĩa. Ông được người đời sau tôn là Quan Thánh Đế Quân, gọi tắt là Quan Đế, đồng thời được các triều đại phong kiến phong là Hiệp Thiên Đại Đế.

>> Đọc tiếp...

1. Lời mở

Trịnh Bửu Hoài (1952 - 2022) là nhà văn, nhà thơ, nhà biên khảo (sau đây gọi chung là nhà văn) ở tỉnh An Giang. Với 56 năm cầm bút (1966 - 2022), qua hai giai đoạn trước và sau năm 1975, ông đã xuất bản 63 đầu sách ở nhiều thể loại. Song song đó, tham gia công tác quản lý văn học nghệ thuật từ khá sớm và thời gian dài, ông có nhiều đóng góp cho sự phát triển của lãnh vực nầy ở địa phương. Nhìn lại chặng đường 50 năm phát văn học nghệ thuật An Giang sau khi đất nước thống nhất (1975 - 2025), chúng ta không thể không nhắc đến vai trò quan trọng của nhà văn Trịnh Bửu Hoài, như một trong những “cánh chim đầu đàn”.

>> Đọc tiếp...

1. Lời mở

Ở Đồng bằng sông Cửu Long, An Giang là tỉnh có địa hình khá đặc biệt, với một bên núi và một bên sông. Do đó, địa phương có điều kiện thuận lợi để phát triển các loại hình du lịch đa dạng. Tuy vậy trước nay, hình ảnh du lịch An Giang gần như được “nhận diện” là đồi núi, mà sông nước chưa được quan tâm nhiều. Có lẽ, một phần bởi đây là địa phương hiếm hoi có đồi núi ở Tây Nam Bộ, nên nhận được sự chú ý của doanh nghiệp và khách du lịch, trong khi cảnh quan sông nước vốn đã quá quen thuộc trong khu vực. Song, chúng ta không phủ nhận có một phần nguyên nhân là yếu tố sông nước chưa được khai thác hiệu quả. Đáng mừng là những năm gần đây, An Giang đã xuất hiện nhiều sản phẩm du lịch mới gắn với sông nước, có tiềm năng phát triển trong thời gian tới, đóng góp thêm sự phong phú cho các hoạt động du lịch ở địa phương.

>> Đọc tiếp...

Ông Bổn là một trong những đối tượng tín ngưỡng phổ biến của tộc người Hoa ở Nam Bộ. Tùy theo từng cộng đồng hoặc địa phương, quan niệm về vị thần nầy có thể khác nhau. Ở thành phố Châu Đốc (tỉnh An Giang), người Hoa phần lớn thuộc nhóm phương ngữ Triều Châu, họ xem Ông Bổn là Tam Sơn Quốc Vương. Đây là ba vị thần cai quản ba ngọn núi ở vùng Triều Châu (Trung Quốc). Khi di cư, người Hoa đã mang theo tín ngường nầy đến các vùng đất mới, trong đó có Châu Đốc. Đặc biệt, tín ngưỡng nầy gắn liền với nghi thức nhập đồng hết sức độc đáo đã tồn tại hàng thế kỷ. Từ lâu, niềm tin và thực hành tín ngưỡng Tam Sơn Quốc Vương đã gắn bó sâu sắc với đời sống văn hóa tâm linh của người Hoa nói riêng và cư dân Châu Đốc nói chung.

>> Đọc tiếp...

1. Mở đầu

Tri Tôn là huyện sở hữu cảnh quan tự nhiên rất khác biệt so với đặc điểm chung của Tây Nam Bộ, đó là núi giữa đồng bằng. Đặc biệt, huyện còn sở hữu kho tàng văn hóa đa dạng, nổi bật là văn hóa tộc người Khmer và văn hóa tôn giáo Tứ Ân Hiếu Nghĩa. Do đó, Tri Tôn có nhiều lợi thế trong hoạt động du lịch. Du lịch vừa khai thác các giá trị văn hóa để đóng góp vào sự phát triển kinh tế, vừa góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa. Tuy vậy, do điều kiện địa phương còn khó khăn, đến nay hoạt động du lịch ở đây chưa tương xứng với tiềm năng vốn có. Phát triển du lịch huyện Tri Tôn dựa vào văn hóa đòi hỏi có lộ trình bài bản, định hướng hợp lý, sự kết hợp chặt chẽ của nhiều yếu tố…

>> Đọc tiếp...

1. Lời mở

Thành phố Châu Đốc (tỉnh An Giang) đã thu hút đông đảo cư dân thuộc nhiều tộc người đến lập nghiệp từ khá sớm. Từ xưa đến nay, nơi đây luôn tồn tại mối quan hệ mật thiết giữa bốn cộng đồng Việt, Khmer, Chăm, Hoa. Điều đó khiến Châu Đốc trở thành vùng đất giao hòa, chia sẻ và dung hợp đa văn hóa. Diện mạo văn hóa đa tộc người và đa tôn gáo đã góp phần tạo thành nét đặc thù cho văn hóa địa phương và đóng góp vào sự phong phú của văn hóa vùng.

>> Đọc tiếp...

1. Lời mở

Nói đến nền văn học nghệ thuật tỉnh An Giang, huyện Châu Phú thường ít được chú ý. Người ta biết Chợ Mới là quê hương của nhà văn Nguyễn Quang Sáng và nhạc sĩ Hoàng Hiệp; hay Châu Đốc với “thương hiệu” Văn nghệ Châu Đốc phát triển mạnh trong nhiều thập niên; thậm chí Tân Châu với các gương mặt văn nghệ sĩ tiên phong như Trần Hữu Thường, Nguyễn Chánh Sắt, Nguyễn Quang Diêu… Tuy nhiên trong 50 năm sau khi đất nước thống nhất, văn học nghệ thuật Châu Phú đã phát triển bền bỉ, tương đối đồng đều ở các chuyên ngành, gặt hái nhiều thành tựu đáng tự hào. Có thể nói hiện nay Châu Phú là một trong những địa phương đóng vai trò chủ lực trong sự phát triển của văn học nghệ thuật An Giang.

>> Đọc tiếp...

Ngày 4/12/2024 tại Paraguay, UNESCO ghi danh Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam (thành phố Châu Đốc, tỉnh An Giang) là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây là di sản thứ hai ở Nam Bộ được danh hiệu nầy nhưng là di sản đầu tiên thuộc một tỉnh cụ thể. Trước đó, Đờn ca tài tử được ghi danh vào năm 2013 cho 21 tỉnh, thành phố phía Nam.

>> Đọc tiếp...

An Giang là tỉnh nằm ở phía Tây Nam tổ quốc, có diện tích đứng thứ tư và dân số đứng đầu tại Đồng bằng sông Cửu Long. Tỉnh có địa hình khá đa dạng, với hình thể nhìn chung gần giống tam giác, có thể chia thành ba khu vực:

>> Đọc tiếp...

Chùa Thành Hoa tọa lạc trên cù lao Giêng, thuộc xã Tấn Mỹ, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang. Điều thú vị là, ngôi chùa được mọi người biết đến với tên gọi khá độc đáo: chùa Đạo Nằm. Sở dĩ như thế vì vị tôn sư sáng lập từng tu hành theo một phương pháp kỳ lạ là ngọa thiền (nằm thiền). Do vậy, người dân gọi ông là ông Đạo Nằm, rồi tên ngôi chùa cũng được gọi theo như thế. Ngày nay, chùa Thành Hoa không chỉ là điểm đến thu hút đông đảo khách hành hương, mà những câu chuyện về ông Đạo Nằm vẫn còn được nhiều người nhắc nhở.

>> Đọc tiếp...

Minh Mạng (1791 - 1841) là hoàng đế thứ hai của triều Nguyễn, cai trị từ năm 1820 đến năm 1841. Đồng thời, ông là nhà vua có nhiều thành tựu trong lịch sử triều đại nầy, bởi đã đưa đất nước trở nên hùng mạnh trong khu vực bằng nhiều cải cách quan trọng. Dĩ nhiên bên cạnh những hiệu quả, có một số chủ trương chưa thật sự hợp lý, do sự hạn chế nhứt định của thời đại và con người. Để góp thêm những góc nhìn về vua Minh Mạng, bài viết nầy điểm qua một số đóng góp lớn của ông đối với sự phát triển của đất nước thời bấy giờ.

>> Đọc tiếp...

Người viết nghiên cứu về văn hóa An Giang, hoặc người đọc các tác phẩm về chủ đề nầy, chắc hẳn không ít lần bắt gặp những trích dẫn được ghi là tham khảo từ Những trang về An Giang của Trần Thanh Phương. Tuy nhiên, quyển sách ấy ra sao thì ít người biết, vì nó đã ra đời cách nay 40 năm.

>> Đọc tiếp...

Nói về công cuộc đào kinh ở Nam Kỳ dưới triều Nguyễn, có lẽ Vĩnh Tế là con kinh nổi tiếng nhứt. Năm 2024, tỉnh An Giang long trọng tổ chức lễ kỷ niệm tròn 200 năm hoàn thành dòng kinh lịch sử nầy. Tuy nhiên, có một dòng kinh khác ra đời sau đó, có thể được xem như sự “nối dài” của kinh Vĩnh Tế, nhưng lại không nhiều người biết đến, đó là kinh Vĩnh An. Cũng trong năm 2024, dòng kinh nầy tròn 180 tuổi.

>> Đọc tiếp...

Vĩnh Tế là con kinh được đào ở vùng đất phía Tây Nam đất nước, khởi công vào năm 1819 và hoàn thành vào năm 1824, đầu triều Nguyễn. Đây là một trong những kinh đào lớn nhứt trong lịch sử Việt Nam thời quân chủ. Ngày nay, kinh Vĩnh Tế chảy qua địa phận hai tỉnh An Giang và Kiên Giang, song song với biên giới Việt Nam - Cambodia. Đến nay, tròn 200 năm trôi qua, giá trị của dòng kinh lịch sử gần như còn nguyên vẹn, xứng đáng cho hậu thế ngưỡng mộ.

>> Đọc tiếp...

Trưởng lão Giác Chánh là một trong những cao đồ của Đức Tổ sư Minh Đăng Quang - người khai sáng Đạo Phật Khất Sĩ Việt Nam. Trước khi vắng bóng, Đức Tôn sư đã phó chúc cho Tỳ-kheo Giác Chánh là người kế thừa trách nhiệm điều hành Tăng đoàn Khất Sĩ. Bởi thế về sau, hàng hậu bối tôn ngài là Đệ nhị Tổ sư. Đặc biệt, ngài là người miền Bắc, lại trở thành Tổ sư đời thứ hai của một tông phái Phật giáo đặc thù ra đời ở miền Nam, quả là nhân duyên hiếm có. Qua đó phần nào cho thấy, ngài ắt hẳn có những phẩm cách nổi bật và thành tựu vượt trội trong tu tập, mà người thầy đã nhận ra và tâm đắc. Quả thật, qua tìm hiểu về Đức Nhị tổ, chúng ta có thể nhận thấy ngài là không chỉ là người kế thừa xứng đáng giáo pháp Khất sĩ, mà còn là bậc thầy mô phạm cho đàn hậu tấn noi theo.

>> Đọc tiếp...

Đầu tháng 3 năm 2024, mạng xã hội bỗng xôn xao về hiện tượng được gọi là “cồn nổi” ở tỉnh An Giang. Đó thực chất là một bãi bồi trên sông Hậu, nằm cách cù lao Năng Gù khoảng 100 mét, tức xã Bình Thủy, huyện Châu Phú. Đây là hiện tượng tự nhiên bình thường trên các dòng sông, nhưng nhiều người đã lợi dụng nó để tuyên truyền mê tín dị đoan. Qua phân tích về các địa danh ở địa phương, chúng tôi xin góp thêm một góc nhìn về hiện tượng nầy. 

>> Đọc tiếp...